Επιχειρηματικό δάνειο: επιτόκιο και συνολικό κόστος

Ένα επιχειρηματικό δάνειο δεν κοστίζει μόνο όσο δείχνει το ονομαστικό επιτόκιο. Η πραγματική επιβάρυνση διαμορφώνεται από τη βάση επιτοκίου, το τραπεζικό περιθώριο, τη διάρκεια, τον τρόπο αποπληρωμής, τις προμήθειες, τις εξασφαλίσεις και τυχόν πρόσθετες δαπάνες. Για μια μικρή ή μεσαία επιχείρηση, ακόμη και μια φαινομενικά μικρή διαφορά στους όρους μπορεί να αλλάξει αισθητά τη συνολική εκροή μετρητών.

Γι’ αυτό η σωστή σύγκριση επιχειρηματικών δανείων ξεκινά από το συνολικό ποσό που θα επιστραφεί και όχι μόνο από τη μηνιαία δόση. Πριν εξετάσετε μια προσφορά, είναι χρήσιμο να γνωρίζετε τη γενική εικόνα των ευρωπαϊκών επιτοκίων, ιδιαίτερα όταν η χρηματοδότηση έχει κυμαινόμενο επιτόκιο συνδεδεμένο με Euribor.

Από τι αποτελείται το κόστος επιχειρηματικού δανείου;

Το πρώτο στοιχείο είναι το επιτόκιο. Σε ένα σταθερό δάνειο, το συμφωνημένο επιτόκιο παραμένει συνήθως αμετάβλητο για την περίοδο που ορίζει η σύμβαση. Σε ένα κυμαινόμενο επιχειρηματικό δάνειο, η τιμολόγηση μπορεί να βασίζεται σε ένα επιτόκιο αναφοράς, όπως το Euribor, στο οποίο προστίθεται το περιθώριο της τράπεζας. Ενδέχεται επίσης να προστίθεται η εισφορά του Ν.128/75, όπου εφαρμόζεται.

Το δεύτερο στοιχείο είναι οι προμήθειες και τα έξοδα. Αυτά μπορεί να αφορούν την εξέταση του αιτήματος, την έγκριση, τη διαχείριση της πίστωσης, την εκταμίευση, την ανανέωση ορίου, την αποτίμηση εξασφαλίσεων, νομικούς ή τεχνικούς ελέγχους και την τήρηση σχετικού λογαριασμού. Δεν εμφανίζονται όλα με τον ίδιο τρόπο σε κάθε προσφορά, επομένως χρειάζεται γραπτή ανάλυση πριν από την υπογραφή.

Πώς διαμορφώνεται το επιτόκιο επιχειρηματικής χρηματοδότησης;

Η τράπεζα δεν τιμολογεί όλες τις επιχειρήσεις με τον ίδιο τρόπο. Εξετάζει τον σκοπό του δανείου, το ποσό, τη διάρκεια, τον κλάδο, τα οικονομικά αποτελέσματα, τις υφιστάμενες υποχρεώσεις, τη συνέπεια πληρωμών και την ικανότητα της επιχείρησης να δημιουργεί επαρκείς ταμειακές ροές. Ρόλο παίζουν επίσης η ηλικία και η σταθερότητα της επιχείρησης, η ποιότητα του επιχειρηματικού σχεδίου και οι διαθέσιμες εξασφαλίσεις.

Σε κυμαινόμενη χρηματοδότηση, το τελικό επιτόκιο μπορεί να αποτυπώνεται ως Euribor συν spread. Για παράδειγμα, αν η σύμβαση χρησιμοποιεί τρίμηνη βάση, πρέπει να ελέγξετε τις τιμές αναφοράς τριμήνου, αλλά και την ημερομηνία κατά την οποία η τράπεζα λαμβάνει την τιμή για τον επόμενο εκτοκισμό. Η καθημερινή μεταβολή του δείκτη δεν αλλάζει απαραίτητα άμεσα τη δόση, επειδή η αναπροσαρμογή γίνεται σύμφωνα με το συμβατικό πρόγραμμα.

Το spread είναι εξίσου σημαντικό με το Euribor. Δύο επιχειρήσεις μπορεί να πάρουν το ίδιο ποσό με την ίδια διάρκεια, αλλά να έχουν διαφορετικό περιθώριο λόγω διαφορετικής πιστοληπτικής αξιολόγησης, εξασφαλίσεων ή σχέσης με την τράπεζα. Επομένως, μια πτώση του Euribor δεν διορθώνει μια προσφορά με υψηλό spread, ενώ μια ισχυρότερη οικονομική εικόνα μπορεί να βοηθήσει στη διαπραγμάτευση καλύτερων όρων.

Παράδειγμα: χαμηλότερη δόση δεν σημαίνει χαμηλότερο κόστος

Ας υποθέσουμε ότι μια επιχείρηση χρειάζεται 100.000 ευρώ για εξοπλισμό και συγκρίνει δύο ενδεικτικές προσφορές τοκοχρεολυτικού δανείου. Τα παρακάτω ποσά είναι απλοποιημένο παράδειγμα, χωρίς μεταβολή επιτοκίου, φόρους ή έξοδα εξασφαλίσεων.

Η δεύτερη προσφορά έχει χαμηλότερο επιτόκιο και πολύ μικρότερη μηνιαία δόση, αλλά η μεγαλύτερη διάρκεια αυξάνει τους συνολικούς τόκους. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι απαραίτητα κακή επιλογή. Μπορεί να ταιριάζει καλύτερα στην ταμειακή ροή της επιχείρησης. Η σύγκριση, όμως, πρέπει να δείχνει καθαρά το τίμημα της μεγαλύτερης ευελιξίας.

Ποια έξοδα συχνά υποτιμώνται;

Στις χρηματοδοτήσεις με ακίνητο ή άλλο περιουσιακό στοιχείο ως εξασφάλιση, μπορεί να προκύψουν έξοδα εκτίμησης, νομικού ελέγχου, προσημείωσης, ασφάλισης και άρσης της εξασφάλισης μετά την αποπληρωμή. Σε ανοικτές πιστώσεις ή ανακυκλούμενα όρια μπορεί να υπάρχει προμήθεια διαχείρισης ή προμήθεια αχρησιμοποίητου ποσού. Σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχουν επίσης χρεώσεις για τροποποίηση όρων, παράταση ή πρόωρη αποπληρωμή.

Για τον λόγο αυτό, ζητήστε πίνακα με όλες τις χρηματοροές: καθαρό ποσό που θα πιστωθεί, κάθε αρχική παρακράτηση, ημερομηνίες δόσεων, συνολικούς τόκους με το σημερινό επιτόκιο και όλες τις γνωστές προμήθειες. Ο όρος ΣΕΠΠΕ επιχειρηματικής πίστωσης χρησιμοποιείται συχνά ως πρακτική αναζήτηση, αλλά δεν πρέπει να θεωρείται ότι κάθε επιχειρηματικό προϊόν παρουσιάζεται υποχρεωτικά με τον ίδιο τυποποιημένο τρόπο όπως ένα καταναλωτικό δάνειο. Αν δεν δίνεται ενιαίο ποσοστό συνολικής επιβάρυνσης, ζητήστε ισοδύναμη αναλυτική σύγκριση σε ευρώ.

Επιχειρηματικό δάνειο, κεφάλαιο κίνησης ή επενδυτική χρηματοδότηση;

Ο σκοπός της χρηματοδότησης επηρεάζει τόσο τη δομή όσο και το κόστος. Ένα δάνειο για πάγιο εξοπλισμό ή επαγγελματικό ακίνητο συνήθως χρειάζεται διάρκεια που να συμβαδίζει με την ωφέλιμη ζωή της επένδυσης. Αντίθετα, μια εποχική ανάγκη ρευστότητας δεν είναι λογικό να αποπληρώνεται για πολλά χρόνια. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να είναι καταλληλότερη μια πιστωτική γραμμή επιχείρησης ή άλλο εργαλείο βραχυπρόθεσμου κεφαλαίου κίνησης.

Η περίοδος χάριτος επίσης χρειάζεται προσοχή. Μπορεί να βοηθήσει μια νέα επένδυση μέχρι να αρχίσει να παράγει έσοδα, αλλά δεν είναι δωρεάν χρόνος. Αν καταβάλλονται μόνο τόκοι, το κεφάλαιο παραμένει σχεδόν αμετάβλητο. Αν οι τόκοι κεφαλαιοποιούνται, το υπόλοιπο μπορεί να αυξηθεί πριν ξεκινήσει η κανονική αποπληρωμή.

Χρηματοδότηση νέων επιχειρήσεων και προγράμματα εγγυοδοσίας

Μια νέα επιχείρηση έχει συνήθως μικρότερο ιστορικό εσόδων και λιγότερα διαθέσιμα στοιχεία για πιστοληπτική αξιολόγηση. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυστηρότερες εξασφαλίσεις, μικρότερο ποσό ή υψηλότερο περιθώριο. Ένα τεκμηριωμένο επιχειρηματικό σχέδιο, ρεαλιστικές προβλέψεις ταμειακών ροών, ίδια συμμετοχή και σαφής χρήση των κεφαλαίων βοηθούν την αξιολόγηση, χωρίς να εγγυώνται έγκριση.

Προγράμματα που συνδέονται με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, ευρωπαϊκά εργαλεία ή δράσεις ΕΣΠΑ μπορεί κατά περιόδους να προσφέρουν εγγύηση, επιδότηση επιτοκίου ή ευνοϊκότερη κατανομή κινδύνου. Ωστόσο, ένα «επιχειρηματικό δάνειο ΕΣΠΑ» δεν είναι ένας ενιαίος, μόνιμος τύπος δανείου. Οι διαθέσιμες δράσεις, τα κριτήρια, οι επιλέξιμες δαπάνες και οι προθεσμίες αλλάζουν. Η επιχείρηση πρέπει να συγκρίνει το καθαρό όφελος μετά από όλες τις προϋποθέσεις και όχι μόνο την ονομασία του προγράμματος.

Πώς να συγκρίνετε δύο προσφορές με πρακτικό τρόπο;

Χρησιμοποιήστε το ίδιο ποσό, την ίδια ημερομηνία εκταμίευσης και, όσο γίνεται, την ίδια διάρκεια. Καταγράψτε το σταθερό ή κυμαινόμενο επιτόκιο, τη βάση αναφοράς, το spread, την εισφορά όπου εφαρμόζεται, όλες τις προμήθειες και το καθαρό ποσό που τελικά λαμβάνει η επιχείρηση. Στη συνέχεια συγκρίνετε τη μηνιαία ή τριμηνιαία επιβάρυνση, το συνολικό ποσό αποπληρωμής και το κόστος πρόωρης εξόφλησης.

Για κυμαινόμενο δάνειο, μην αρκεστείτε στο σημερινό σενάριο. Υπολογίστε τι θα συμβεί αν το επιτόκιο αναφοράς αυξηθεί κατά μία ή δύο ποσοστιαίες μονάδες και αν τα έσοδα της επιχείρησης υποχωρήσουν προσωρινά. Ένα απλό stress test επιχειρηματικού δανείου δείχνει αν η εξυπηρέτηση παραμένει διαχειρίσιμη χωρίς να απορροφά το κεφάλαιο κίνησης ή το ταμειακό απόθεμα.

Το βασικό συμπέρασμα

Το καλύτερο επιχειρηματικό δάνειο δεν είναι πάντα αυτό με το χαμηλότερο επιτόκιο ή τη μικρότερη δόση. Είναι εκείνο που χρηματοδοτεί τον σωστό σκοπό, έχει προβλέψιμο συνολικό κόστος και μπορεί να εξυπηρετηθεί ακόμη και σε δυσμενέστερο σενάριο. Η απόφαση πρέπει να βασίζεται σε γραπτή ανάλυση τόκων, προμηθειών, εξασφαλίσεων και ταμειακών ροών, ώστε η χρηματοδότηση να στηρίζει την ανάπτυξη χωρίς να δημιουργεί υπερβολική πίεση στη ρευστότητα.