Προσωπικό ή εξασφαλισμένο δάνειο: ποιο κοστίζει λιγότερο;

Η επιλογή ανάμεσα σε προσωπικό ή εξασφαλισμένο δάνειο δεν κρίνεται μόνο από το χαμηλότερο επιτόκιο. Ένα προσωπικό δάνειο χωρίς εξασφάλιση είναι συνήθως απλούστερο και ταχύτερο, αλλά η τράπεζα αναλαμβάνει μεγαλύτερο πιστωτικό κίνδυνο και μπορεί να χρεώνει υψηλότερο επιτόκιο. Αντίθετα, ένα δάνειο με εξασφάλιση μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερο ποσό, χαμηλότερη δόση ή μεγαλύτερη διάρκεια, αλλά απαιτεί περιουσιακό στοιχείο, πρόσθετη διαδικασία και αποδοχή ενός σοβαρού κινδύνου σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμής.

Στην Ελλάδα, η εξασφάλιση μπορεί να είναι προσημείωση ακινήτου, δέσμευση κατάθεσης ή ενεχυρίαση άλλου αποδεκτού περιουσιακού στοιχείου. Η κατάλληλη λύση εξαρτάται από το ποσό που χρειάζεστε, τον χρόνο αποπληρωμής, τη σταθερότητα του εισοδήματός σας και τον σκοπό της χρηματοδότησης. Πριν συγκρίνετε προσφορές, είναι χρήσιμο να δείτε και τι επηρεάζει το καταναλωτικό δάνειο συνολικά, ώστε να μην περιοριστείτε μόνο στην ονομαστική τιμή του επιτοκίου.

Γιατί το εξασφαλισμένο δάνειο μπορεί να έχει χαμηλότερο επιτόκιο;

Η εξασφάλιση μειώνει τον κίνδυνο της τράπεζας, επειδή υπάρχει ένα περιουσιακό στοιχείο που στηρίζει τη χρηματοδότηση. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερο spread, μεγαλύτερη διάρκεια ή υψηλότερο διαθέσιμο ποσό. Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε εξασφαλισμένο δάνειο είναι αυτομάτως φθηνότερο. Η τελική διαφορά εξαρτάται από το ύψος των αρχικών εξόδων, τη διάρκεια και τον τρόπο μεταβολής του επιτοκίου.

Η προσημείωση ακινήτου συνήθως απαιτεί περισσότερο χρόνο και διαδικασία από ένα απλό προσωπικό δάνειο. Μπορεί να χρειαστούν εκτίμηση της αξίας, έλεγχος τίτλων, εγγραφή της προσημείωσης και ασφάλιση του ακινήτου. Αν το ποσό είναι σχετικά μικρό ή η αποπληρωμή σύντομη, αυτά τα έξοδα μπορεί να περιορίσουν σημαντικά το όφελος από το χαμηλότερο επιτόκιο.

Η εξασφάλιση με μετρητά λειτουργεί διαφορετικά. Ο δανειολήπτης δεσμεύει κατάθεση ή κεφάλαιο ως κάλυψη του δανείου, αποφεύγοντας συνήθως την προσημείωση ακινήτου. Η διαδικασία μπορεί να είναι απλούστερη, αλλά τα χρήματα δεν παραμένουν πλήρως διαθέσιμα για άλλες ανάγκες. Επομένως, πρέπει να υπολογίζεται και το κόστος ευκαιρίας: τι χάνετε επειδή το κεφάλαιο είναι δεσμευμένο για μεγάλο διάστημα;

Πότε το Euribor επηρεάζει το κόστος;

Πολλά εξασφαλισμένα δάνεια προσφέρονται με κυμαινόμενο επιτόκιο, το οποίο μπορεί να αποτελείται από έναν δείκτη αναφοράς και το τραπεζικό περιθώριο. Ο δείκτης μπορεί να είναι Euribor 1M, 3M, 6M ή άλλη βάση που ορίζεται στη σύμβαση. Για αυτό δεν αρκεί να γνωρίζετε μόνο το spread. Πρέπει να ελέγξετε ποια διάρκεια Euribor χρησιμοποιείται, πόσο συχνά γίνεται η αναπροσαρμογή και αν υπάρχει κατώτατο όριο.

Οι τρέχουσες τιμές Euribor βοηθούν να κατανοήσετε το σημείο εκκίνησης ενός κυμαινόμενου επιτοκίου, αλλά δεν αποτελούν πρόβλεψη για όλη τη διάρκεια του δανείου. Αν η σύμβαση χρησιμοποιεί Euribor για εξάμηνη αναπροσαρμογή, η δόση μπορεί να παραμένει ίδια έως την επόμενη ημερομηνία επανυπολογισμού και μετά να αλλάζει. Σε ένα πολυετές δάνειο, η μελλοντική άνοδος του δείκτη μπορεί να μειώσει ή ακόμη και να ανατρέψει το αρχικό πλεονέκτημα του χαμηλότερου επιτοκίου.

Παράδειγμα σύγκρισης συνολικού κόστους

Το ακόλουθο παράδειγμα είναι ενδεικτικό και δεν παρουσιάζει τρέχουσα τραπεζική προσφορά. Υποθέτουμε ίδιο ποσό και ίδια διάρκεια, ώστε να φανεί πώς συνδυάζονται επιτόκιο και αρχικά έξοδα. Δεν περιλαμβάνονται φόροι, ασφάλιστρα ή μεταβολές κυμαινόμενου επιτοκίου.

Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, το εξασφαλισμένο δάνειο παραμένει φθηνότερο παρά τα μεγαλύτερα αρχικά έξοδα. Το αποτέλεσμα όμως θα ήταν διαφορετικό με μικρότερο ποσό, συντομότερη διάρκεια ή σημαντική αύξηση του κυμαινόμενου επιτοκίου. Για αυτό η σωστή σύγκριση πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον ένα βασικό σενάριο και ένα δυσμενέστερο σενάριο επιτοκίου.

Τι πρέπει να συγκρίνετε πέρα από τη μηνιαία δόση;

Η χαμηλότερη δόση δεν σημαίνει απαραίτητα χαμηλότερο κόστος. Μια μεγάλη διάρκεια μειώνει τη μηνιαία επιβάρυνση, αλλά αυξάνει τους μήνες στους οποίους υπολογίζονται τόκοι. Ζητήστε γραπτώς το Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Ποσοστό Επιβάρυνσης, το συνολικό ποσό που θα καταβάλετε και αναλυτική κατάσταση όλων των εφάπαξ και επαναλαμβανόμενων εξόδων.

Ελέγξτε επίσης αν το επιτόκιο είναι σταθερό ή κυμαινόμενο, ποια είναι η ημερομηνία αναπροσαρμογής, ποιο spread εφαρμόζεται και αν υπάρχουν προϋποθέσεις για έκπτωση. Μια έκπτωση μπορεί να συνδέεται με μισθοδοσία, καταθέσεις, ασφάλιση ή συγκεκριμένο τραπεζικό πακέτο. Αν σταματήσει να ισχύει η προϋπόθεση, μπορεί να αλλάξει και η τιμολόγηση.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται η πρόωρη αποπληρωμή και η αποδέσμευση της εξασφάλισης. Ρωτήστε αν υπάρχει αποζημίωση ή άλλο κόστος, ποια διαδικασία απαιτείται για την άρση της προσημείωσης και ποιος πληρώνει τα σχετικά έξοδα. Στην εξασφάλιση με κατάθεση, ελέγξτε αν το δεσμευμένο ποσό αποδεσμεύεται σταδιακά ή μόνο μετά την πλήρη εξόφληση.

Ποια επιλογή ταιριάζει σε διαφορετικές ανάγκες;

Μικρό ποσό και γρήγορη ανάγκη. Ένα προσωπικό δάνειο χωρίς εξασφάλιση μπορεί να είναι πρακτικότερο όταν το ποσό είναι περιορισμένο, η διάρκεια σχετικά σύντομη και η ταχύτητα εκταμίευσης σημαντική. Η απλούστερη διαδικασία μπορεί να αξίζει περισσότερο από μια μικρή διαφορά στο επιτόκιο.

Μεγαλύτερο ποσό ή ανάγκη για χαμηλότερη δόση. Ένα δάνειο με εξασφάλιση μπορεί να εξεταστεί όταν χρειάζεται μεγαλύτερη χρηματοδότηση ή περισσότερος χρόνος αποπληρωμής. Σε αυτή την περίπτωση, πρέπει να επιβεβαιώσετε ότι η εξοικονόμηση τόκων υπερκαλύπτει τα έξοδα της εξασφάλισης και ότι το εισόδημα αντέχει πιθανή αύξηση του κυμαινόμενου επιτοκίου.

Διαθέσιμες αποταμιεύσεις που δεν θέλετε να χρησιμοποιήσετε. Η εξασφάλιση με μετρητά μπορεί να προσφέρει χαμηλότερη τιμολόγηση χωρίς εμπλοκή ακινήτου. Ωστόσο, δεν είναι «δωρεάν» λύση, επειδή περιορίζει τη ρευστότητά σας και μπορεί να έχει φορολογικές ή επενδυτικές συνέπειες που πρέπει να εξεταστούν ξεχωριστά.

Πώς να πάρετε την τελική απόφαση;

Ξεκινήστε από το πραγματικό ποσό που χρειάζεστε και όχι από το μέγιστο ποσό που μπορεί να εγκριθεί. Ζητήστε τουλάχιστον δύο συγκρίσιμες προσφορές με ίδιο ποσό και διάρκεια. Στη συνέχεια, προσθέστε τα αρχικά έξοδα, τα ασφάλιστρα, το κόστος διατήρησης της εξασφάλισης και ένα σενάριο αύξησης του επιτοκίου. Η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας για δάνειο παραμένει σημαντική και στις δύο περιπτώσεις, επειδή η ύπαρξη εξασφάλισης δεν αντικαθιστά την ανάγκη για σταθερή δυνατότητα αποπληρωμής.

Το προσωπικό δάνειο χωρίς εξασφάλιση είναι συχνά καταλληλότερο για μικρότερη και γρήγορη χρηματοδότηση. Το εξασφαλισμένο δάνειο μπορεί να μειώσει το επιτόκιο και τη δόση σε μεγαλύτερα ποσά, αλλά προσθέτει έξοδα, πολυπλοκότητα και κίνδυνο για την περιουσία σας. Η φθηνότερη επιλογή είναι εκείνη με το χαμηλότερο συνολικό κόστος σε ρεαλιστικά σενάρια, όχι απλώς εκείνη με το μικρότερο διαφημιζόμενο επιτόκιο.